Hoewel de menselijke anatomie al millennia grotendeels onveranderd is gebleven, bereiken atletische prestaties niveaus die slechts enkele decennia geleden ondenkbaar waren. Waar eindigt een eerlijke voorbereiding en waar begint oneerlijk voordeel?

De grenzen van het menselijk potentieel worden voortdurend verlegd. Dr. Jiří Dostal, een vooraanstaand expert in sportgeneeskunde, bespreekt het fenomeen doping, de politieke achtergrond ervan, mythes rondom voedingssupplementen en bekende schandalen.

Wie is dr. Jiří Dostal?

Dr. Jiří Dostal is hoofd van de afdeling sportfysiologie en medeoprichter van het Instituut voor Sportgeneeskunde (opgericht in 2011), een van de gespecialiseerde centra voor sportgeneeskunde in Tsjechië.

Hij studeerde af aan de 2e Faculteit Geneeskunde van de Karelsuniversiteit en volgde een managementopleiding aan het MCE in Brussel. Hij is gecertificeerd internist en heeft professionele ervaring opgedaan bij toonaangevende klinieken, zoals Nemocnice Na Homolce en IKEM, en als manager van een zorginstelling.

In zijn praktijk is hij gespecialiseerd in topsport, extreme prestaties en vraagstukken rond onderprestatie.

Wat is doping en waarom wordt het zo gedemoniseerd?

Vanuit juridisch oogpunt is het Wereldantidopingagentschap (WADA)WADADe wet definieert doping duidelijk: het omvat het gebruik van stoffen of methoden die op de lijst met verboden middelen staan. Alles wat niet op deze lijst staat, is formeel toegestaan. De doelen van doping variëren per sport: het kan gericht zijn op het vergroten van kracht, uithoudingsvermogen, explosiviteit of een sneller herstel.

Sommige stoffen worden echter in de publieke opinie gedemoniseerd zonder dat er een diepgaand begrip is van de fysiologie erachter. Een voorbeeld hiervan is erytropoëtine (EPO), een middel dat onder de categorie bloedmanipulatie valt. "Het toedienen van EPO verbetert mogelijk zelfs de prestaties van een duursporter niet." "EPO werkt alleen als de beperkende factor voor de prestaties van de atleet de zuurstofaanvoer is", waarschuwt dr. Dostal. "Als een atleet problemen heeft met de efficiëntie van zijn bewegingen of met het zuurstofgebruik in zijn spieren, zullen zelfs bloedtransfusies niet helpen."

Een vergelijkbare onduidelijkheid bestaat bij veelvoorkomende medicijnen. Zuivere pijnstillers met één bestanddeel (ibuprofen, aspirine) zijn toegestaan, maar combinaties met stimulerende middelen brengen risico's met zich mee.

Lees ook: Hoe doseer en gebruik je cafeïne?

De mythe van vitamine C

De moderne wetenschap biedt verrassende inzichten in veelgebruikte voedingssupplementen. Hoewel elektrolytendranken of -gels van gerenommeerde fabrikanten veilig zijn, kan de veelgebruikte vitamine C paradoxaal genoeg de trainingseffecten juist belemmeren.

"Verschillende onderzoeken hebben ondubbelzinnig aangetoond dat het herstel na toediening van vitamine C vertraagt ​​als gevolg van een extreme vermindering van vrije radicalen." De arts legt uit: Vrije radicalen zijn essentieel na een training, omdat ze eiwitherstel en spierregeneratie stimuleren. Door ze kunstmatig te onderdrukken, wordt dit natuurlijke proces vertraagd.

De markt voor voedingssupplementen kent ook een aanzienlijk risico op besmetting. Studies tonen aan dat 10 tot 15% van de supplementen verboden stoffen bevat die niet op het etiket vermeld staan. Daarom geldt in de sportwereld een sceptische regel: voedingssupplementen bevatten vaak niet wat je ervan verwacht, maar juist wat je niet verwacht.

Technologische hypoxie versus genetica

Discussies gaan vaak over tenten die een omgeving op grote hoogte simuleren (hypoxie). Volgens de WADA-regels is dit geen doping, maar de daadwerkelijke voordelen ervan zijn moeilijk aan te tonen. Hypoxie-stimulatie is zo'n complex proces dat standaard bloedtesten niet kunnen bepalen of de tent effectief was. Een zeer gespecialiseerde methode genaamd thbMass is vereist, en deze test wordt uitgevoerd door het Instituut voor Sportgeneeskunde in Tsjechië.

Omgekeerd kunnen genetische voordelen, zoals die te zien zijn bij Jamaicaanse sprinters of Keniaanse hardlopers, niet als oneerlijk worden beschouwd. Ze zijn het resultaat van een natuurlijke evolutie van de soort in een bepaald gebied, gecombineerd met een goed ontwikkeld nationaal systeem voor talentherkenning en -ontwikkeling.

Lees verder: Olympiatoppen komt in actie na de dood van Sivert Bakken

Politiek, zaken en de zoektocht naar het verleden.

De afgelopen jaren zijn we getuigd van massale terugtrekkingen van medailles en diskwalificaties met terugwerkende kracht. Volgens dr. Dostal is doping een politiek instrument geworden in de machtsstrijd, zoals blijkt uit de algemene bestraffing van Russische atleten en de daaropvolgende hackaanvallen die onregelmatige biologische paspoorten van westerse atleten aan het licht brachten.

Terwijl doping in Rusland of de voormalige DDR onderdeel was van een door de staat gecontroleerd systeem, ontbreken dergelijke aanwijzingen in het Westen. Desondanks koestert de arts geen illusies dat de westerse sport volledig schoon is. Het opnieuw testen van monsters van vijf jaar geleden toont technologische vooruitgang in de geneeskunde aan, maar vanuit het perspectief van WADA is het meer een marketingtruc om kracht te benadrukken. Pogingen om historische gegevens te wissen (bijvoorbeeld die van Jarmila Kratochvílová) worden afgedaan als pure politiek.

Lees ook: Dopingverdenkingen ontstaan ​​rond gouden medaillewinnaar op wereldkampioenschap skiër.

De toekomst

Hoewel het lijkt alsof laboratoria de regelgevende instanties altijd een stap voor zijn, is topsport tegenwoordig waarschijnlijk schoner dan in het verleden. Wereldrecords worden niet meer zo spectaculair verbroken als in de jaren 1980. Economische en sociale factoren spelen nu een rol. play een belangrijke rol in de strijd tegen doping:

• Strikte strafmaatregelen van WADA en statistische monitoring via biologische paspoorten.
• Een compromisloze houding van sponsors die hun geloofwaardigheid niet willen verliezen en daarom beëindigingsclausules in contracten opnemen.
• De enorme financiële last van geavanceerde dopingmethoden.
• Sociale uitsluiting van veroordeelde atleten in de media.

Het werkelijke gevaar heeft zich echter elders gevestigd. Terwijl professionals onder de loep worden genomen, is er binnen de amateur- en hobbysport sprake van een enorme en ongecontroleerde toename van doping, wat een aanzienlijk gezondheidsrisico vormt.

Iconen in een schaduw van twijfel

Bij het bekijken van specifieke gevallen kan men Lance Armstrong niet over het hoofd zien, wiens systematische dopinggebruik (een mix van groeihormonen, corticosteroïden, anabole steroïden en EPO) gedetailleerd werd beschreven in de documentaire. De Armstrong-leugen.

De situatie is complexer voor de snelste man ter wereld, Usain Bolt. Hoewel hij volgens de antidopingregels schoon is, blijven er morele vragen bestaan. Bolt stond onder de hoede van een specialist die middelen gebruikte die op het randje van de regels balanceerden, middelen die afwisselend verboden en toegestaan ​​waren. Voor de Internationale Atletiekfederatie (IAAF) is Bolt echter zo'n belangrijk icoon voor de popularisering van de sport dat een mogelijke veroordeling fatale gevolgen zou hebben voor de hele sportindustrie.

Criminaliteit en grijze gebieden lopen altijd een stap voor op de wet; het doel is echter ervoor te zorgen dat die voorsprong niet te groot wordt.